Categories
Kulture Personalitete

Moderatorja Arbana Osmani ka zgjedhur t’i futet aktrimit

Këtë sezon të ri televiziv përgatituni ta shikoni Arbana Osmanin në një profil ndryshe nga se jeni mësuar.

Ndërkohë që pret të fillojë “Big Brother Vip 2” në dhjetor, moderatorja ka zgjedhur t’i futet aktrimit. Pse jo, në një kohë kur partneri i saj është regjisor.

Lajmin e ka bërë me dije vetë Arbana me anë të një postimi në Instagram, ku tregon se do të marrë pjesë në filmin “Sofia.”

Moderastorja ka ndarë disa sekuenca nga xhirimet e filmit ku regjisor është Eduart Grishaj, partneri i saj.

https://www.instagram.com/p/CjEFyb8oObf/?utm_source=ig_embed&ig_rid=4551b7e7-d9fe-4b5c-84ec-4bad03c6e7f2

“Takimi ynë i parë për këtë sezon do të jetë në…kinema,”-shkruan krahas postimit Osmani.

Kujtojmë që kjo eksperiencë e re e Arbanës vjen pasi u bë nënë për herë të tretë në fillim të këtij muaji. Më 1 shtator Arbana lajmëroi se është bërë nënë e një vajze duke ndarë foton e parë me Zoin.

“Ëndrrat bëhen realitet! Bekimi i tretë i jetës sime sot na mbushi plot Jetë; Mirë se vjen Zoi! Unë, babai yt dhe vëllezërit e tu që tani po çme ndemi pas vajzës që aq shumë kam ëndërruar”- shkroi ajo krahas fotos.

Ky është fëmija i dytë i Arbanës me partnerin e saj Eduartin. Në 2020 çifti mirëpritën në jetë djalin e tyre të quajtur Diell.

Ndërkohë ajo është nënë e një tjetër djali, Jonit, nga martesa e saj e parë./Konica/

Categories
Art Histori Kulture Personalitete

Ka ndërruar jetë në moshën 88 vjeçare Ganimet Vendresha, balerina e parë shqiptare

Ndahet nga jeta Ganimet Vendresha, solistja e parë e trupës së baletit shqiptar. Mësohet se, Vendresha u nda nga jeta në moshën 88-vjeçare.

Vendresha ishte themeluese e shkollës së koreografisë, ku ishte dhe pedagoge, ndërkohë që kishte titullin “Artiste e merituar”.

Ganimet Vendresha në vitin 1949, mbaroi shkollën artistike “Jordan Misja” në Tiranë, në klasën e pianos dhe më pas, filloi të punonte në Ansamblin e Këngës dhe Valleve në Filarmoninë Shqiptare.

Më 1 maj të vitit 1950, bëri debutimin e saj si soliste, duke kërcyer në skenën e Filarmonisë, në një koncert të rastit.

Në nëntor të vitit 1950, ajo filloi të studionte në Moskë, ku studioi në shkollën e vallëzimit klasik në Teatrin Bolshoi.

Së bashku me ekipin Bolshoi, ajo luajti në turne në 9 Republika të ish-Bashkimit Sovjetik. Ajo mbrojti diplomën në vitin 1956, duke vallëzuar rolin e Maria Potocka-s, në baletin “Bachczysaraju”, me rolin e përgatitur nën drejtimin e Galina Ulanova-s./Konica/

Categories
Kulture

Bjenë telat “Rapsodi” 1942 – Lasgush Poradeci

Bjenë telat venë-e vinë,
Po na tundin Shqipërinë,
Toskërinë, Gegërinë,
Më çdo vënd, më çdo krahinë:

Që në Shkodër në Janinë,
Që në Vlorë-e në Prishtinë:
Opopo! ç’ fitoj lirinë!
Opopo! ç’ u ngrit rremeti!
Seç u tund si valë deti:

Posi det që vjen me valë,
Po vjen rëndë-e me-nga-dalë
E po ndjek Smail Qemalë:
Smail-burri-i shpje në Vlorë
Me flamur të kuq në dorë,

Me flamurin e lirisë,
Mun në thelb të Shqipërisë!
Shqipëri! moj Shqipëri!
Hidhe larg atë shami

Që të mbajti në të zi,
Në vajtim e robëri!

Se që sot e paskëtaj
Më s’ke breng e më s’ke vaj!
Se që sot e kësaj dite
Ti m’u ndrite-e vetëtite
Posi yll me reze drite!

Se që sot e që tashi
Po të ndrin një yll i ri
Mun në zemr’ e mun në gji!
Pa ke nder e madhëri!
Ke gëzim e lumtëri!

Ke flamur të-kuq-të-zi!
Ke liri! liri! liri!
Rrofsh! e lira Shqipëri! –
Rroftë! tha Smail Qemali
Me zembrim si zërë mali;

Rroftë! j-u përgjiq rremeti,
Pa u tund si valë deti;
Rroftë! fusha ushëtiu,
Rroftë! pylli uturiu,

Rroftë-e deti j-a buçiti!
Rroftë-e pushka j-a kërciti!

E sakaq një vall’ e madhe
U përhap n’ ato luadhe:
Ishte vall’ e dashurisë,
Në luadhet e lirisë,
Mun në thelb të Shqipërisë!

…………………………..
…………………………..

Dh’ atëhere… nënë mal…
Nisi kënga me-nga-dal…;
Nisi këng’ e shentëruar,
E j-a mori më të shtruar…;

E j-a drodhi më të qarë…
E j-a zjeu… j-a hoqi zvarë…; –

E pastaj si më s’u ndje,
Zu të ngrihet që përdhé
Gjith më nge… e gjith më nge…;
E pastaj filloj të ritet…
E të ngjitet… e të ngjitet…

Më me sulm… e më me jetë…
Më përpjetë… e më përpjetë…
Dh’ aq dëshirë-e aqe gas,
Aqe mall lëshovi pas,

Aq me zë të parpalitur
Pat kënduar dyke ngjitur,
Sa… që lart ku fluturoj,
Heshti pak edhe rënkoj
Dh’ u këput posi përroj…

Pa prej kulmit qielluar,
Ra përposh me t’ ulëruar,
Posi breshër i thërmuar,
Posi lot i përvëluar…

…………………………..
…………………………..

E si ra në qetësi,
Si shkoj kënga per liri,
Passi shkoj e zë me s’ kishte
Ajo kënga pleqërishte:

Asnjë zë më s’ doli fare
Përmi tokën shqipëtare,

Përmi tokën e qetuar
Si një zemr’ e ngushëlluar…
Dh’ atëhere – o! çudi:
Ç’far u ndje në Shqipëri?

Qjelli! qjelli! ç’ushëtoj!
Bot’ e tërë ç’e dëgjoj!
Zot’ i math seç kuvendoj!
Q’ atje lart ku ndezen retë
Kuvëndoj me zë të vetë

Zot’ i math e i vërtetë:

” RROFSH! MOJ SHQIPËRI PËRJETË! “

Categories
Art Histori Kulture Personalitete

“Ishte dita e parë pa të”, shkruan shkrimtarja Natasha Lako në Teta Xhano (2012), libri që përmban kujtimet e aktorëve të vegjël…

“Ishte dita e parë pa të”, shkruan shkrimtarja Natasha Lako në Teta Xhano (2012), libri që përmban kujtimet e aktorëve të vegjël në filmat e regjisores të paharueshme Xhanfize Keko. Po lexoj përsëri mendimet e saj të asaj dite, 22 dhjetor 2007, ashtu siç i tregon Natasha me ndershmëri dhe thjeshtësi që të prek në zemër, dhe në të njëjtën kohë, përpiqem të vendos mendimet e mia në një rregull; sepse ky është një tekst i cili synon të festojë 90 vjetorin e lindjes së Teta Xhanos, dhe jo ndarjen e saj nga jeta.

Ky është një tekst që rrjedh nga një studim më i gjerë dhe i gjatë i cili do prezantohet në datën 23 maj në konferencën ndërkombëtare Doing Women’s Film and Television History IV e organizuar nga Universiteti Southampton, UK. Në të njëjtën kohë, dokumentari i regjisorit Mevlan Shanaj me skenar të Natasha Lakos, Koha e Pelikulës, do të shfaqet në festivalin ndërkombëtar i Nju Jorkut, International Filmmaker Festival of New York. Kësisoj, legjenda e regjisores së filmit për fëmijë ende mbetet në dialog të gjallë me komunitetin ndërkombëtar të filmit, të teoricienëve dhe akademikëve të filmit.

Kontributi i Xhanfize Kekos në historinë e zhvillimit dhe konsolidimit e zhanrit të filmit për fëmijë në kinematografinë shqiptare është i pamohueshëm dhe gjerësisht i kremtuar në vendin tonë. Pra, kur Univeristeti i Southampton hapi thirrjen për studime mbi kontributin e grave në artin e filmit, nuk kisha asnjë dyshim në mendjen time se duhet ta shfrytëzoj këtë mundësi për të prezantuar Xhanfize Kekon në një publik ndërkombëtar që ende mund të mos njihet me emrin dhe punën e saj, pavarësisht se kinematografia shqiptare ka patur dashamiras si Projekti i Kinemasë Shqiptare (ACP) krijuar nga Regina Longo, kritiku britanik Mark Cousins, profesori Bruce Williams, dhe figura të tjera të rëndësishme nga bota e filmit.

Kjo regjisore e parë e filmit artistik, dhe e vetme gjatë periudhës së diktaturës, ka krijuar një thesar të shquar në trashëgiminë tonë kombëtare të filmit, me të vërtetë frymëzues dhe origjinal, si në aspektin stilistik por edhe në aspektin e përmbajtjes. Kush mund të harrojë luajtshmërinë e asaj melodie së skenës së parë në ABC…ZH (1971), ose aspektin kuptimplotë imagjinativ së sekuencës së ëndërrës në Kryengritje në pallat (1972). Kush është lodhur së dëgjuari treguesin e historisë së qytetit tonë ‘me rrugë të bukura, me sheshe të gjera… dhe sa fëmijë që jetojnë në këto pallate, ImageMimoza Llastica midis tyre. Kush mund të harrojë aventurën premtuese e ndërtimit të Qytetit më të ri në botë (1974) apo transformimin i Benit të vogël nga një djalë i tërpshëm dhe frikacak në një fëmijë plot gjallëri, plot jetë. Dhe kush mund të fshihet nga ndjenjat të neveritjes, përbuzjes apo urrejtjes duke parë trupin e Bardhit të mbushur me plagë nga goditjet e Galipit (Tinguj Lufte, 1976).

Dhe këtu vjen momenti historik i Xhanfize Kekos, kur ajo do krijonte filmin e saj më të mirënjohur – në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar – Tomka dhe shokët e tij (1977). Sekuenca që hap filmin besoj se është një nga momentet më të bukura, më të sinqerta dhe më elegante në historinë e kinemasë botërore, dhe Xhanfize Keko e ka shoqëruar atë me muzikën e mjeshtrit-kompozitor Aleksandër Lalo, të ekzekutuar nga një mjeshtër tjetër, Ferdinand Deda: mendoj me veten time, ky është fine art (art i përkryer), të bën të buzëqeshësh ndërsa kujton të kaluarën, të bën të përmallohesh për atë që që kolektivisht përpiqemi të kapërcejmë, të bën të ëndërrosh me sy hapur, të bën të ndihesh e gjallë.

Xhanfize Keko ka kontribuar në historinë e kinematografisë shqiptare më shumë se sa asaj zakonisht i kemi atribuar. Janë vitet 1981 & 1984 kur regjisorja së bashku me redaktoren Natasha Lako, bashkëskenaristët Shpresa Vreto dhe Nexhati Tafa, si dhe montazhieren Shpresa Papapavlo solli në ekranin e madh një zhanër të ri: Filmin e Gruas (The Woman’s Film) – Kur po xhirohej një Imagefilm (1981) & Taulanti kërkon një motër (1984). Duke vendosur gruan në qendër të tregimit të dy filmat eksplorojnë dhe problematizojnë pozitën e Gruas së Re në Shqipërinë socialiste, dhe haptazi sulmojnë të gjithë fabrikimin socialist të gruas së emancipuar duke miratuar një qasje krejt të re dhe të freskët në zhvillimin narrativ të personazheve femërore.

Në këtë vend ku prejardhja e kontekstit shoqëror ka qenë e rrënjosur në pikëpamje patriarkale, Xhanfize Keko tregon historinë e një gruaje në prag të divorcit (personazhi i Violeta Dede), dhe të një gruaje pa qasje në të Imagedrejtat riprodhuese (personazhi i Zllka Mujo),, trupi i së cilës kthehet në një makinë riprodhuese në duart e Shtetit. Keko arrin të rrisë pyetje krejtësisht të vlefshme (si në atë kohë edhe në kohën tonë) por të neglizhuar për një kohë shumë të gjatë në shoqërinë tonë: cilat janë strukturat shoqërore të cilat mund të ofrojnë premisën e emancipimit të gruas? Si ndikon ky realitet i ri mbi gruan si individ, por edhe në ata që e rrethojnë atë? Si trajtohet kjo çështje në kontekstin e vërtetë shoqëror dhe si komunikohet në publik? Përfundimisht, si një gjest antikonformizmi, regjisorja refuzon t’i japë filmave një ‘Happy End’ të qartë: iluzioni i njësisë familjare prishet kur ajo me vendosmëri ngrin kuadrin e fundit në të dy filmat para se portreti i Familjes të tregohet i plotë.

Kështu u lind zhanri i Filmit të Gruas në kinematografinë shqiptare. Ende duhet studiuar nëse kjo traditë mbijetoi pas rënies së komunizmit, në vitet e mëvonshme. Për fat të keq, tradita e filmave të fëmijëve nuk ka mbijetuar./Sbunker.net/

Categories
Art Kulture Personalitete

Greta Garbo, ylli i Hollivudit që nuk buzëqeshte kurrë

36 letrat që shtëpia e ankandeve Sothesby do të nxjerrë në ankand dëshmojnë hidhërimin e padurueshëm të divës, ashtu si edhe dëshirën e saj për të mbetur në hije dhe për t’iu përvjedhur industrisë.

Pas dy dekadash nga vd ekja e saj, kujtimi për të mbetet akoma i gjallë. Javën që vjen Sothesby do të nxjerrë në ankand më shumë se 100 fotografi të Garbos para se të bëhej e famshme dhe që gjithmonë donte t’i shpëtonte kësaj fame si dhe 36 letra që ylli ia dërgonte konteshës Hörke Wachtmeiste, dëshmi e vetë asaj për trishtimin dhe vetminë e një aktoreje që nuk i përshtatej mjedisit dhe me një nostalgji për vendin e ve,t Suedinë dhe për depr esionin nga e cila nuk doli kurrë që e përshkruan mjaft mirë fraza e shprehur në vitin 1932 në filmin Gran Hotel, “Dua të rri vetëm!” Në këto letra ajo shkruan:

Kam menduar shumë për Tistadin, në verë aty kur bie shi dhe kur të kap ajo melankoli e mrekullueshme. Gjithashtu shprehet edhe për përvjedhjen ndaj industrisë së kinemasë dhe famës së saj duke shprehur hapur mungesën e besimit tek vetja dhe tek puna e saj. Në ato letra ka një trishtim të padurueshëm dhe vetmi. Është befasuese se asnjë prej tyre nuk është firmosur.

Tek njëra ka një shënim “palaçoja” dhe në vend të firmës përmbajnë skica femrash. Dëshira për të mbetur në hije, larg qendrës së vëmendjes është mjaft ekstreme dhe dikush mund të mendojë se ka diçka shumë të keqe, – analizon Gabriel Heaton, ekspert i dokumentacioneve të Sothesby.

Një thirrje e heshtur

“Jam pothuaj gjithmonë vetëm dhe flas me veten. Shkoj në plazh, shëtit dhe kjo është gjithmonë e mrekullueshme, por vetëm kaq.” – kishte shkruar në 1939 duke manifestur izolimin e saj në Beverly Hills. Mes shumë të tjerave ka gati 200 fletë dhe 22 zarfe që i referohen me ironi historisë së dashurisë së Eduardit VIII të Anglisë me Wallis Simpson, dashuri që e bëri mbretin të abdikonte fronin britanik: “E dashur zonja Simpson, tani ditët tuaja të heshtjes kanë mbaruar.

Do të përndiqesh kudo që të shkosh. Shpresoj që fotografitë t’ju trembin shumë sa ta lini mbretin tim të qetë.” Në vitin 1945, pas dështimit të filmit “Gruaja me dy fytyra”, Grabo shkroi: “E kam konsideruar një film që mund të përpiqesha ta bëja, por nuk e di.

Koha lë gjurmë tek fytyrat dhe tek trupat tanë.” Përkthyesja e letrave nga suedishtja shprehet kështu: “Kalova dy ditë e mbyllur në një dhomë me letrat dhe më kapi trishtimi. Njerëzit më pyesnin nëse isha mirë dhe më vinte t’u përgjigjesha: Më lini të qetë!” / Burimi: ABC.es – Përgatiti: f.a. /Bota.al/

Categories
Kulture

Aktorët e Vlorës kundër ndalimit të filmave shqiptarë të para 90

Propozimi për ndalimin e shfaqjes së filmave të realitetit komunist, i ndërmarrë nga Grupi Parlamentar i Partisë Demokratike, është quajtur absurd nga aktorët e vjetër të teatrit “Petro Marko” në Vlorë.

“Vajtëm 32 vjet demokraci, e kanë kuptuar që ata filma u bënë për atë periudhë. Por unë shikoj anën artistike që ka shumë për t’i dhënë brezit të ardhshëm, të aktorëve të kinemasë. Është aset kombëtar arti skenik, kinematografik. Këto janë asete, të gjitha. Të heqim dhe të Ismail Kadaresë meqë ka shkruar për atë kohë, romanet e tij të famshme që u botuan në të gjithë botën”, u shpreh Jorgaq Tushe.

Për aktorin Artan Islami, filmat e xhiruar para viteve ’90, nga ana profesionale dhe artistike, janë filmat më të mirë që ka prodhuar Shqipëria gjatë gjithë jetës së saj.

“Duhej mbledhur mendimi i të gjithë aktorëve para se të bëhej propozimi, i të gjithë regjisorëve dhe kineastëve. Më duket më tepër politike sesa artistike. Mendimi im personal, do t’i mëshoja fort qëndrimit të tyre, se pastaj nuk do të kemi më një Kadri Roshi; një Robert Ndrenikë të atyre viteve; nuk do kemi më një Sulejman Pitarka; një Sandër Prosi; një Lizar Laska; një Pandi Raidhi; Llazi Sërbi; janë shumë. Për mua është absurd”, theksoi ai.

Për aktorin Ilirjan Ali, propozimi që vjen nga politika, ka nota dashakeqësie.

Debati për censurën ndaj filmave shqiptarë të kohës së komunizmit, është diskutuar edhe disa vite më parë, ndërsa hasi reagimin e fortë të personalitetve të artit dhe kinemasë shqiptare në vite./Euronews Albania/

Categories
Art Histori Kulture Personalitete

Serafini kishte fisnikërinë, urtësinë, dhe hijeshinë e një princi të qëmotshëm – Nga Anisa Markarian

Nga Anisa Markarian….

Serafini kishte fisnikërinë, urtësinë, dhe hijeshinë e një princi të qëmotshëm.
E, në vend të diademës, një kurorë misteri…

Kur më njoftuan që kishte pranuar të interpretonte rolin e profesorit në filmin «Pranvera s’erdhi vetëm», natyrshëm më kaploi dëshira t’i puthja dorën në shenjë falenderimi.

Angazhimet teatrore e patën penguar të vinte në Kinostudio për fazën pregatitore. E takova «për së vërteti», (në ëndërr, tashmë, e hasja pothuaj çdo natë), vetëm pak minuta përpara se të xhironim skenën tonë të parë. Nuk i putha dorën, siç kisha menduar… Iu hodha në qafë !

Më ftoi t’i ulesha pranë tek po e grimonin ; nxorri nga xhepi tri faqe të skenarit, (të nënvizuara, të plotësuara, të komentuara rresht pas rreshti), e m’i dha t’i lexoja.

– Si po mendon, oj burrneshë ?
– Jam dakort, profesor. – iu përgjigja, sy më sy.

Ishim gjetur përpara se të njiheshim ; ishim sinkronizuar në të njëjtat gjatësi valësh ; kishim komunikuar në gjuhën që flasin (ose më saktë, nuk flasin, sepse u është e tepërt) ata që mirëkuptohen artistikisht kur përbashkojnë shkëndijëzat e frymëzimit, kuturisjet e penës, azdisjet e fantazisë, përpëlitjet dhe mëdyshjet, improvizimet përpara kameras, thjeshtësinë e interpretimit…

Thjeshtësia gjer në madhështi !

Fliste pak e rrëfehej edhe më rrallë. Për t’ua lënë vendin gjesteve, veprimeve, mimikës. Dy trokitje të lehta mbi sup, për të më kujtuar që nuk duhej t’i mëshoja gërmës «sh», (sepse gërvishja ajrin, sikur po fishkëlleja) ; një vezullim i syve, si një kërcitje çak-u, për të më dhënë sinjalin e fillimit të dialogut ; një puthje në ballë pas dublit të fundit, për të më hequr lodhjen e ditës ; zhubrosja mospërfillëse e vetullave zeshkane, sa herë që e këshilloja të paksonte duhanin ; dora që kridhej në flokët e dendur e rrëzonte përdhe grimca xixëlluese… (Po shkërmoqej diadema e mistershme ?!)

Serafini sekret, me bërthamën të padepërtueshme. Zanafillën e talentit në një burim të pazbuluar ; lëndinat e frymëzimit ende të parrahura ; hovet krijues të pazbërthyer. Gjer ditën fatbardhë kur do të shkelja në Shkodër për premierën e filmit. Në Shkodrën e tij. Aty ku më mirëpritën Fadili (Kraja), Barleti, Mjeda, Fishta, Koliqi, Prennushi, Migjeni, Gurakuqi… Në Shkodrën e kulturës gjithëkohore, që më besoi kodin e fshehtë për të deshifruar ARTISTIN.

Po përse, përse nuk e kisha njohur më parë ?! (Sa herë ia kam bërë këtë pyetje vetes pas përfundimit të filmit.) Sepse do ta kisha ndërtuar ndryshe rolin e profesorit po t’a kisha parandjerë që do ta interpretonte ai. Do t’i kisha vënë në gojë fjalë më poetike, në përputhje me lirizmin e shpirtit ; do t’i kisha shtruar livadhe pauzash për t’i nxënë qetësinë e mendimit ; do të kisha sajuar një përmasë të katërt për t’i karakterizuar eklektizmin.

Serafini ëndërrimtar, me sytë miklues drejt pafundësisë së qiellit, duke gjurmuar shtegun që do t’i lejonte udhëtimin e amshuar. Aq sa nuk ngurroi më asnjë çast, kur e pikasi. (Ç’ishte gjithë ky ngut, Profesor ?!)

Shpalosi krahët ngjyrë argjendi e mori fluturimin, dy vjet, ditë më ditë, përpara sime mëje. Ja përse, më çdo 29 shtator, ndez dy qirinj mbi varrin e saj.

Edhe sot…

Categories
Art Histori Kulture Personalitete

Më 29 Shtator 2007, u nda nga jeta artisti i paharruar Serafin Fanko, e kujtojmë me nderim e respekt

Më 29 Shtator 2007, u nda nga jeta artisti i paharruar Serafin Fanko, e kujtojmë me nderim e respekt

Serafin Fanko (24 maj 1937 – 29 shtator 2007), mbetet një nga aktorët e spikatur shqiptarë. Simpatik, elegant, i qeshur, i thjeshtë, ambicioz racional, me një vështrim zhbirues, krenar, kështu ka mbetur në mendjet dhe zemrat e artdashësve shqiptarë dhe mes miqve të shumtë, Serafin Fanko. Me rolet, regjitë specifike, dramat shqipe, ai mbetet një ndër aktorët më të spikatur të historisë së aktrimit shqiptar që koha nuk do t’ja zëvendësojë atë çka ka gdhendur në mozaikun e artë të filmit dhe dramës shqiptare.

Zëri i tij i veçantë kishte një nuance kumbuese të metaltë, që të tërhiqte vëmendjen kudo që e dëgjoje. Ndoshta ishte ky zë që përgjasonte me atë të Aleksandër Moisiut, që e bënte figurën e Serafin Fankos tepër interesant. Por jo vetëm zëri, por edhe emri, të ngeleshin në kujtesë kur largoheshe nga ai. Një emër i rrallë, i veçantë që të ngjason me emër perandorësh apo njerëzish aristokratë.

Dhe në të vërtetë Serafini, ashtu ishte, aristokrat në skenë dhe në jetë. Filmi i tij i parë është “Fije që priten”. Më pas shkëlqeu në vitin 1977, me filmin “Gunat mbi tela” ku luante një nga rolet e oborrtarëve të mbretërisë së Savojës. Loja e tij aktoreske ka qenë një shembull i veçantë për studentët e dramaturgjisë, ndërkohë që Fanko përbënte një model të veçantë edhe në gjetjet e tij regjisoriale. Vitet e fundit spikati si regjisor dramash. Fanko solli risi dhe pse hasi në murin e fortë të kundërshtisë nga shumë miq të tij.

Fëmijëria dhe shkollimi – Serafin Fanko lindi në Shkodër në 24 maj 1937. Lindi në muajin e luleve, në kulmin e stinës së pranverës dhe ky muaj i fali çdo gjë me zemërgjerësi atë çka i duhej një artisti, pamjen, zërin, fisnikërinë, intuitën, qetësinë, shpërthimin. Shkodra e artit i hapi dyert e saj për të zhbiruar në histori, për të nxjerrë në pah, ato vlera, që koha i kishte mbuluar me tisin e harresës. Lindi në kohën kur filmi ishte në hapat e parë të shfaqjes në Shqipëri, dhe ku drama ende nuk po gjente kohën dhe vendin për të shpalosur vlerat e krijuesve dhe të artistëve shqiptarë.

Filmi i tij i parë “Fije që priten”, me regjisor Muharem Fejzon, në rolin e Klarkut – Ishte koha e mbylljes së madhe, koha e mugëtirës dhe ndrydhjes artistike, por sërish aktorët tanë gjenin mundësi dhe hapësira ndërmjetëse për të përcjellë në ekran forcën e tyre të madhe aktoriale. Në filmin “Fije që priten” edhe pse me një rol karakteri, Fanko përcolli tek shikuesi fuqinë e tij të madhe interpretuese.

Një “agjent” i huaj, Sami Ameni, zbret në aeroportin e Rinasit dhe menjëherë nis kërkimet për të aktivizuar një agjent tjetër, Markon, me të cilin ka bashkëpunuar pranë gjermanëve gjatë luf tës. Plani i tyre është hedhja në erë e një uzinë të madhe. Për këtë u duhet të marrin të dhëna nga Besa, e cila ka humbur disa dokumente dhe ndjehet e kërcënuar. Por plani i tyre dështon. Serafin Fanko: … “zoti Klark përcjell një figurë reale, plot finesë dhe qetësi. Njeh sadopak sistemin në Shqipëri, e befason ambienti, por ruan rregullat e vizitës për të cilën kishte ardhur. Një pamje fisnike, veshje e bukur elegante, një bashkëbisedim Brenda rregullave të një njeriu të ditur. Klark ishte jashtë realitetit shqiptar, larg asaj që zhvillohej në Shqipëri, në të ashtuquajturën luftë klasash brenda vendit, dhe lufta e jashtme, për të përmbysur sistemin komunist.

Por si shprehej Serafin Fanko në një intervistë për filmin? “Kinematografia është një ëndërr për të gjithë aktorët. Por të them të drejtën, duke mos pasur asnjë gram modesti, kurrë nuk më ka pëlqyer vetja në film. Unë nuk kam parë asnjë film timin në ekran, madje edhe kur është dhënë premiera, “Unë kam frikë me ardhë në televizion” dhe gjithmonë u thoja të tjerëve të dilnin nga dhoma, sepse doja ta shihja interpretimin tim vetëm.

Kjo, pasi më vinte zor, pavarësisht se kjo punë më ka dhënë emër dhe ka bërë që të kem dashurinë e respektin e shumë njerëzve, të cilët përherë më janë afruar duke më thirrur me emrat e personazheve që luaja… Mund të shtoj se me punën e regjisorit dhe komunikimin që kemi ne, nuk mund të bëhesh kurrë i njohur. Duhet të jesh regjisor i Teatrit Kombëtar në Tiranë, sepse publikimi është më i madh”.

– Kur luante tek “Emblema e Dikurshme” – “Emblema e dikurshme” është një film i prodhuar në Shqipëri në vitin 1976 nga Ylli Pepo. Gjeologët shqiptarë zbulojnë një fontanë nafte pikërisht në një zonë ku vite më parë gjeologët rusë kishin dështuar. Zbulimi arrihet nga inxhinier Bardhyli i ndihmuar nga mësuesja, të cilët hetojnë në të kaluarën e fshatit dhe deshifrojnë emblemën e një pllakati të lashtë mural në kishën e fshatit.

Aktorët kryesorë ishin Serafin Fanko, Raimonda Bulku, Pushkin Lubonja, Robert Ndrenika, Tinka Kurti. Regjisori i filmit dhe drejtori, i propozuan rolin e të “fejuarit”, ku ai do të luante me Rajmonda Bulkun. Ajo ishte një vajzë bukuroshe 19-vjeçe në kulmin e rinisë, ndërsa Serafini plot 40-vjeç. U befasua nga kërkesa e Pepos. E shihte diçka të paarrirë pragun e moshës dhe diferencën. Donte të ishte realist, korrekt me veten. Dëshira është tjetër gjë, realiteti tjetër. Diferenca ndoshta bëhej e pabesueshme tek spektatori.

Një kërkesë, dy këmbëngulje të ndryshme. Pepo për rolin e të fejuarit, Fanko qe e kundërshtonte. Ja si shprehet ai tek “Aktorët Shqiptarë” për këtë dialog me regjisorin Ylli Pepo: -“Jo, nuk shkoj unë me atë, sepse nuk dua të djeg veten. Roli është i bukur, materiali është i Kadaresë, por nuk mund ta pranoj”. Pasi morën këtë përgjigje ata ikën. Më vonë erdhën regjisori dhe drejtori, e me thanë se do të bëja një kinoprovë për rolin e hetuesit dhe vendosa të shkoj. Mbas provës së hetuesit erdhën sërish, por kësaj herë për të më thënë se kisha fituar rolin e parë, pra për të fejuarin. Gjatë të gjithë kohës e kisha mendjen se si do të paraqitesha para Rajmondës, sidomos në atë kohë”.

Zbërthimi i “Poemës së Mjerimit” të Migjenit – Kishte shumë ambicie dhe fantazi. Kohën e pushimit vetëm meditonte për të sjellë diçka të re, diçka ndryshe si regjisor. Tashmë e kishte vendosur përfundimisht, rruga e tij do vazhdonte si regjisor. Po kush ishte e veçanta, risia, ajo që do sillte një këndvështrim ndryshe të një vepre? Vendosi të eksperimentonte, ose më mirë të guxonte.

Guxim i bazuar mbi dijen, përvojën, intuitën, kërkesat ndaj vetes. Kjo shfaqje që eksperimentoi nuk ishte teatri i recitimit, por ishte teatri ku merret një autor dhe zbërthehet ky autor. Një nismë e re. Një vizion i ri pa eksperiencë në Shqipëri. Ka qenë dëshira e tij e brendshme që autori të zbërthehet me vlerat e tij në një teatër poezie. Përse mori Migjenin? Ja si shprehet ai në një intervistë për “Aktorët Shqiptarë”:

“Unë mora “Migjenin”dhe “Poemën e Mjerimit” duke e zbërthyer të gjithë materialin, ku secili prej aktorëve luante nga 10 role dhe ishte edhe spektator, por edhe protagonist i një roli të caktuar. Në atë kohë u bë shumë zhurmë duke thënë çfarë është ky teatër. U quajt pa mjete, pa rekuizitë e pak si modernist. U diskutua jashtë mase dhe pati kundërshtarë të shumtë, por kishte edhe mbrojtës, siç ka qenë aktorja Tinka Kurti. Ajo tha se i vinte keq që nuk kishte pasur pjesë.

Kurse Jonuz Dini në atë kohë aktor i “Migjenit”, ka qenë kundërshtar i kundërshtarëve të shfaqjes. Megjithatë për këtë shfaqje folën mirë dhe pati jehonë edhe në personalitete të teatrit të Ballkanit, sidomos në Bullgari dhe Rumani, të cilët më kanë ardhur edhe në shtëpi. Ata thanë se duhet të ketë ecuri ky lloj teatri. Mbasi u lejua ky lloj teatri, unë vura në skenë “Hetimin” e Peter Vajsit dhe u zgjeruan shfaqjet, por megjithatë mbeti me kaq. Tani e shoh se ka frymë prapë, sidomos me Merita Smajën këtu në Shkodër. Unë jam mirënjohës, jo pse po ndjekin rrugën time, por se më kënaqin shijet e mija”.

Categories
Kulture

“Të huaj jemi”, një poezi romantike nga Ismail Kadare…

Të huaj jemi ne prej kohësh
Ç’ish për t’u thënë është thënë,
Si gurët që zënë vend në tokë,
Në jetë vend ne kemi zënë.

Drejt njëri-tjetrit kemi mbyllur
Të gjitha rrugët edhe shtigjet,
Si dy qytete mesjetare
Me mure, heshta dhe me pirgje.

Por natën, kur i lodhur truri
Portat i mbyll me qetësi,
Ti gjen një shteg dhe futesh brenda,
Një shteg që vetëm ti e di.

Pastaj si në rrugica parqesh
Shëtit me cirkovolucionesh
Hyn nëpër ëndrra i shkujdesur,
Fanitesh, qesh, ma bën me dorë.

Por kur mëngjesi zë afrohet,
Nis shqetësohesh befas ti
Dhe heshturazi del perjashta
Nga shtegu që veç ti e di.

E dita vjen. Rrjedh prapë jeta
Dhe ne të dy, si dhe më parë
Të ftohtë rrimë e të pamposhtur
Si dy qytete mesjetare.

Categories
Kulture

Ndjenja e përhershme e të moshuarve se fëmijët do të kthehen për t’i takuar së shpejti

“Kur jam në televizion dhe të gjithë më shohin, më pëlqen të them se u jam mirënjohësve paraardhësve tëmi, të cilët kanë ardhur nga Italia në Amerikë dhe kanë punuar fort për t’u siguruar studimet fëmijëve tëtyre, për t’u dhënë atyre një jetë më të mirë.

Njësoj edhe për prindërit e mi që punuan për të mëmundësuar mua realizimin e ëndrrave të mia. Jam vërtet mirënjohëse për punën që ata kanë bërë. Italianët janë specialë edhe sepse thonë:

“Të kam xhan”. Mendoj se të thuash “Të dua” është diçka e bukur, por tëthuash “Të kam xhan”, është diçka akoma më e bukur”. – Lady Gaga

Lady Gaga është një nga këngëtaret që kudo e ka shprehur patriotizmin, dashurinë e saj për atdheun. Por arsyeja se pse këto fjalë jua sjellim në vëmendje, është për mirënjohjen që këngëtarja ka për paraardhësit dhe prindërit e saj. Kjo është një tematikë mjaft e diskutuar, pasi në ditët e sotme shumë fëmijë i braktisin prindërit, apo i çojnë ata në azil të moshuarish, kur arrijnë një moshë të madhe.

Nuk dua të gjykoj askënd për zgjedhjen që bën. Mund të ketë arsyet e veta dhe duhet t’i mirëkuptojmë, ama nuk është normale të mos kujtohesh për prindin tënd, në momentet kur ai është në vështirësi. Punoj në një azil të moshuarish dhe e shoh që ditët e para, fëmijët shfaqen edhe pse rrallë. Me kalimin e kohës, nuk duken më për t’i takuar prindërit.

Dhe është e trishtë t’i shohësh ata të moshuar, me shpresën se fëmijët do të kthehen për t’i takuar së shpejti. Shpresojnë si një fëmijë dhe realisht të dhimbsen t’i shohësh në atë gjendje.

Të gjithë kemi pasur mangësitë tonë, pasi edhe prindërit tanë nuk kanë pasur mundësi të na e siguronin gjithçka. Kemi pasur edhe debate me prindërit, pasi nuk ka marrëdhënie perfekte. Do të ketë edhe diskutime në të ardhmen, janë të pashmangshme. Ama kurrsesi s’duhet t’i harrojmë sakrificat e tyre për tëna rritur.

Sado keq t’i kemi marrëdhëniet me ta, duhet të mbajmë parasysh vetëm këto sakrifica për të mos i lënë në harresë…/Bota/

error: Content is protected !!